جمال رضايى

341

بيرجندنامه ( فارسى )

مىپرداختند بدينسان كه هرچند لحظه يكى از آنان دو « كلّه‌قند » را با دو دست روى آن پارچه و بالاى سر عروس به‌هم مىساييد و يك زن با سوزنى كه نخى هفت‌رنگ ( يا هفت رنگ نخ ) در آن كشيده شده بود آن پارچه را كوك مىزد و « دهان مادر شوهر را مىدوخت » . عروس در پاسخ عاقد در دفعات اوّل سكوت مىكرد و در نوبت سوم يا بعد از آن خيلى آهسته « بله مىكرد » ولى عاقد به اين « بله » راضى نمىشد و از عروس مىخواست بلندتر « بله » بگويد تا او به گوش خودش بشنود . سرانجام عروس‌خانم با صداى بلندتر « بله » مىگفت و رضايت خود را بدينوسيله صراحتا و به وضوح اعلام مىكرد در اين هنگام حاضران همه كف مىزدند و مىگفتند : « عروس بله كرد » . عاقد پس از شنيدن « بله » ى عروس و گرفتن موافقت او به خانهء داماد برمىگشت و به داماد تكليف مىكرد كه روى به قبله بنشيند و دو عاقد به وكالت از داماد و عروس - به عنوان دو طرف ايجاب و قبول - صيغهء عقد را مىخواندند و آن را به اصطلاح « جارى » مىنمودند « 1 » . پس از آن داماد برمىخاست نخست دست پدر خود و بعد دست پدر عروس را مىبوسيد و آن دو نيز روى او را مىبوسيدند و به وى تبريك مىگفتند . پس از آن مهمانان و حاضران به داماد « مبارك باد » مىگفتند و با او روبوسى مىنمودند . در اين هنگام نخست با شربت و سپس با شيرينى و نقل و نبات از مهمانان پذيرايى به‌عمل مىآمد و پس از آن مجلس مردانه پايان مىيافت . پس از آن‌كه مهمانان مرد از خانهء پدر داماد مىرفتند دو نفر از بستگان داماد او را به خانهء عروس مىبردند . در مدخل خانه داماد توسّط مادر و خواهران عروس استقبال مىشد و مادر داماد يا يكى از زنان سالمند و محترم مجلس بازوى او را مىگرفت و وى را پهلوى عروس مىنشاند و مقدارى نقل و سكّه بر سر عروس و داماد مىريختند كه بيشتر دختران جوان آنها را به تبرّكى و به نيّت بخت‌گشايى برمىداشتند و همه كف مىزدند و « شاباش » ( شبوّش sabows ) مىگفتند . آنگاه داماد و عروس هدايايى به‌هم مىدادند و بستگان و نزديكان عروس و داماد و برخى از مهمانان - هريك فراخور توانايى و درجهء قرابت خود - نيز هدايايى كه بيشتر زيورآلات و طلا بود به آنان اهدا مىكردند . پس از آن حاضران به اجراى برنامه‌هاى شاد مىپرداختند و با آهنگ « دايره » ( ديره deyre ) مىرقصيدند . در اين مدّت عروس و داماد را در

--> ( 1 ) . « عقدنامه » يا « مهرنامه » ( مارنامه mar nome ) كه مشخصّات پسر و دختر و شرايط عقد و ارقام و اقلام « مهريّه » در آن به تفصيل نوشته مىشد قبلا توسّط عاقد تهيه مىگرديد و يا در همان مجلس نوشته مىشد و توسّط عاقدان مهر مىگرديد و پدر عروس و پدر داماد و چند شاهد از محترمين حاضر در مجلس نيز بر صحّت آن گواهى مىدادند و آن را مهر مىنمودند و گاهى آن را به تأييد و مهر برخى از روحانيان به‌نام و مجتهدان شهر نيز مىرساندند .